Ես ուզում եմ այս հայտարարությունը լրացնել մի քանի մեկնաբանություններով։

Առաջին, ինչպես նշված է հայտարարությունում, սա Հանձնախմբի նախնական կազմն է։ Այն անպայման ընդլայնվելու է՝ առավել լայն աշխարհագրություն ստանալու համար, և դրանում անպայմանորեն մասնակիցներ են լինելու Ռուսաստանից և Մերձավոր Արևելքից։

 

Երկրորդ, Հանձնախմբի առջև դրված հիմնական խնդիրը՝ արցախահայության հիմնարար իրավունքների պաշտպանությունը և առաջին հերթին նրանց՝ միջազգային երաշխիքներով հավաքական հայրենադարձությունն է։

 

Երրորդ, ես կարծում եմ՝ այսօր, առավել, քան երբևէ, պատեհ առիթը կա, որ հայկական կողմը Ադրբեջանի հարատև և անհավանական պահանջների դիմաց բանակցությունների սեղանին դնի արցախահայության՝ միջազգային երաշխիքներով հավաքական հայրենադարձության հարցը։

 

Այս պահանջի միջազգային-իրավական բոլոր հիմքերը կան։ Ավելին, երբ հայ ժողովրդի մի հատվածը տեղահանված է իր բնօրրանից, միայն այս խնդրի իրականացումը կնպաստի ժողովուրդների միջև իրական խաղաղության հաստատմանը։

 

STATEMENT OF THE COMMITTEE FOR THE DEFENSE OF THE FUNDAMENTAL RIGHTS OF THE PEOPLE OF ARTSAKH

- In furtherance of its statement dated January 18, 2024, the Committee for the Defense of Fundamental Rights of the People of Artsakh informs that the initial composition of the Committee includes the following individuals:

Vartan Oskanian, Former Foreign Minister of Armenia (1998-2008)

Gegham Stepanyan, Human Rights Defender of Artsakh

Karen Bekaryan, Chairman of the Board, "Insight" Analytical Center for Applied Policy and Research, Armenia

Mario Nalpatian, Member of ANC Central Committee, Argentina

Kaspar Karampetian, President, European Armenian Federation for Justice and Democracy, Belgium

Karnig Kerkonian, International Lawyer, USA

- The Committee will expand to include additional members, incorporating also individuals from Russia and the Middle East.

- The primary mission of the Committee is to pursue and defend Artsakh people’s right of collective return under tangible international protections, ensuring their safe, secure, and dignified resettlement in their homeland.

- The people of Artsakh have been forcibly displaced from their homes and lands under the threat of genocide. It is their inherent and inalienable right to return to their homeland without hindrance and to continue their normal democratic life, which was interrupted by military aggression. They should be able to safeguard their language, cultural, and religious heritage, reclaim their property, organize their lives, and maintain their distinct identity according to internationally accepted norms.

- The right of individuals displaced by conflict to return to their homes voluntarily and safely is recognized as a customary norm of international humanitarian law and is protected by the Universal Declaration of Human Rights, the International Convention on Civil and Political Rights, and numerous regional conventions.

- Furthermore, on November 17, 2023, the International Court of Justice (ICJ) ruled that the Republic of Azerbaijan must ensure the safe and unhindered return of those who left Nagorno-Karabakh after September 19, 2023.

- The Committee will engage in multilateral initiatives on international platforms to advocate, introduce, substantiate, and champion the interests and rights of the people of Artsakh. Additionally, the Committee will serve as the representative voice for the people of Artsakh in dealings with state and political entities, as well as in international instances, forums, and courts.

- The Committee will undertake sustained efforts with the Artsakh Armenians, the public in Armenia, and compatriots in the Diaspora, aiming to unite all available resources, including civil society, mass media, academic and professional circles, in pursuit of the aforementioned objectives.

- The Committee anticipates that the authorities of Armenia and all political forces will show support and a willingness to cooperate. The Committee is ready to work with anyone and everyone willing to assume responsibility within the goals pursued by this mandated Committee.

 

February 2, 2024

 

Արցախի ժողովրդի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության հարցերով հանձնախմբի հայտարարությունը

 

Ի լրումն 2024-ի հունվարի 18-ի հայտարարության՝ Արցախի հիմնական քաղաքական ուժերի հետ համագործակցությամբ ձևավորված Արցախի ժողովրդի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության հարցերով հանձնախումբը հայտնում է, որ հանձնախմբի նախնական կազմում հետևյալ անհատներն են․

Վարդան Օսկանյան, ՀՀ արտաքին գործերի նախարար (1998-2008)

Գեղամ Ստեփանյան, Արցախի մարդու իրավունքների պաշտպան

Կարեն Բեքարյան, «Հայացք» վերլուծական կենտրոնի խորհրդի նախագահ, Հայաստան

Մարիո Նալպատյան, Հայ դատի կենտրոնական Խորհրդի անդամ, Արգենտինա

Գասպար Կարամպետյան, Եվրոպայի Հայ դատի հանձնախմբի նախագահ, Բելգիա

Գառնիկ Քըրքոնեան, միջազգային իրավաբան, ԱՄՆ

- Հանձնախմբի կազմը կընդլայնվի՝ ներառելով անհատների Ռուսաստանից և Մերձավոր Արևելքից:

- Հանձնախմբի գլխավոր խնդիրը լինելու է Արցախի ժողովրդի՝ միջազգային երաշխիքներով հավաքական հայրենադարձության և իր հայրենիքում ապահով, անվտանգ ու արժանապատիվ ապրելու իրավունքի հետապնդումը և պաշտպանությունը։

- Արցախի ժողովուրդը ցեղասպանության սպառնալիքի տակ բռնի տեղահանված է իր տնից, հողից ու հայրենիքից և նրա բնական և անքակտելի իրավունքն է անխոչընդոտ վերադառնալ իր բնօրրանը, շարունակել բնականոն ժողովրդավարական կյանքը՝ իր լեզվի, մշակույթի, հոգևոր ժառանգության պահպանման, սեփականության վերատիրացման, զարգացման և կյանքի կազմակերպման՝ միջազգայնորեն ընդունելի նորմերով և սկզբունքներով։

- Հակամարտության հետևանքով բռնի տեղահանվածների՝ իրենց հայրենիք կամավոր վերադառնալու իրավունքը ճանաչված է որպես միջազգային իրավունքի նորմ, որը հիմնավորվում է Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրով (Universal Declaration of Human Rights), Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների միջազգային կոնվենցիաով (International Convention on Civil and Political Rights) և տարածաշրջանային բազմաթիվ հռչակագրերով:

- Ավելին, 2023-ի նոյեմբերի 17-ին Արդարադատության միջազգային դատարանը (ICJ) վճռել է, որ Ադրբեջանի Հանրապետությունը պետք է ապահովի 2023-ի սեպտեմբերի 19-ից հետո Լեռնային Ղարաբաղը լքածների անվտանգ և անարգել վերադարձը։

- Հանձնախումբը բազմակողմանի գործունեություն է ծավալելու միջազգային հարթակներում՝ բարձրաձայնելու, ծանոթացնելու, հիմնավորելու և հետապնդելու Արցախի ժողովրդի խնդիրները, շահերը և իրավունքները։

- Հանձնախումբը, վերը նշված նպատակների կյանքի կոչման համար, մշտական ու հետևողական աշխատանք է իրականացնելու արցախահայության, Հայաստանի հանրության ու Սփյուռքի հայրենակիցների հետ՝ նպատակ ունենալով կոնսոլիդացնել բոլոր ռեսուրսները, այդ թվում՝ քաղաքացիական հասարակության, լրատվամիջոցների, ակադեմիական և փորձագիտական շրջանակների:

- Հանձնախումբը Արցախի ժողովրդին ներկայացնելու է պետական և քաղաքական մարմինների առաջ, ինչպես նաև միջազգային ատյաններում, համաժողովներում և միջազգային դատարաններում։

- Ակնկալում ենք, որ ՀՀ իշխանությունները և քաղաքական բոլոր ուժերը աջակցության և համագործակցության պատրաստակամություն կցուցաբերեն Հանձնախմբի գործունեությանը: Հանձնախումբը պատրաստ է աշխատել անխտիր յուրաքանչյուրի և բոլորի հետ, ովքեր պատրաստ են պատասխանատվություն ստանձնել՝ համապատասխան լիազորություն ստացած այս հանձնախմբի հետապնդած նպատակների շրջանակներում:

2-ը փետրվարի, 2024 թ.