Տարակուսանք Նալբանդյանի պահվածքից (տեսանյութ)

Աջակցիր «Ա1+»-ին

Երեկ Թուրքիայի արտգործնախարարությունը մտահոգված հայտարարություն էր արել, թե ՀՀ սահմանադրական դատարանը նախապայմաններ է առաջ քաշել արձանագրությունների վերաբերյալ:

ՀՀ ԱԳ նախարարը որոշել է հայտարարության կապակցությամբ պարզաբանումներ ստանալ թուրք արտգործնախարարից: Այս կապակցությամբ  զրուցեցինք ՀՅԴ բյուրոյի ներկայացուցիչ, ՀՅԴ խմբակցության ղեկավար Վահան Հովհաննիսյանի հետ:

-Ինչպե՞ս եք գնահատում Թուրքիայի ԱԳ նախարարի հայտարարությունը' ՍԴ որոշման կապակցությամբ:  

-Թուրք արտգործնախարարի հայտարարությունը համարում եմ շատ նշանակալից: Փաստորեն, թուրքական կողմը շատ մտահոգվեց այն հանգամանքով, որ մեր ՍԴ-ն տեսավ արձանագրություններում պարունակվող նախապայմանների կատարման նախադրյալները եւ իր վճռով պատնեշ դրեց դրանց դեմ: Սա, իհարկե, մտահոգեց թուրքական կողմին: Եվ ի՞նչն է հետաքրքրիր' մեր ԱԳ նախարարը զարմանալիորեն պարզաբանումները փորձում է ստանալ թուրք արտգործնախարարից: Եթե նրան ինչ-որ բան հասկանալի չի թուրքերի դիրքորոշման մեջ, ապա ես պետք է ասեմ, որ թուրքերը շատ էլ ճիշտ են հասկացել ՍԴ որոշումը: Եվ մեր արտգործնախարարը, եթե ինչ-որ բան չի հասկացել, ոչ թե թուրքերի միջոցով դա պիտի ճշտի, այլ դիմի ՍԴ-ին, որտեղ իրեն կպարզաբանեն, որ իր եւ իր գերատեսչության թույլ տված սխալներն է շտկել ՍԴ-ն իր որոշմամբ: Թուրքերը դա հասկացել են, իսկ մեր որոշ պաշտոնյաներ զարմացած եւ շվարած իրավիճակում են հայտնվել: Ինչո՞ւ: Բայց ձեր ամբողջ հասարակությունը Հայաստանում եւ սփյուռքում ասում էր, որ սեւով սպիտակի վրա այդ արձանագրությունների մեջ նախապայմանները կան, ու հենց մեր ՍԴ-ն որոշեց այդ նախապայմանների վտանգները չեզոքացնել, ինչն, իմիջիայլոց, խոստովանենք, փորձել էր անել նաեւ հանրապետության  նախագահը, հենց դա տեղի ունեցավ, պարզ դարձավ, որ հասարակության մտահոգությունները նախապայմանների վերաբերյալ ճիշտ էին, եւ թուրքերը հիմա ինչո՞ւ են մտահոգված: Հիշենք, թե մենք եւ այլ կուսակցություններ ինչ դիմում ներկայացրինք ՍԴ: Մեր իշխանությանը ասացինք, որ եթե իր նախաձեռնողական քաղաքականությունը առանց նախապայմանների հարաբերություններ հաստատելն է, պետք է շատ հստակ ճշտի, ո՞րն է ուրեմն հարաբերությունների արձանագրությունների պայմանավորավածության առարկան: Այդ առարկան երկու կետերն են' դիվանագիտական հարաբերություններ եւ ճանապարհի բացում: Մնացած բոլորը այդ առարկան չեն: Բայց Թուրքիայի համար առարկա էր հենց մնացած բոլորը' սահմանի ճանաչումը, ցեղասպանության ճանաչման հետապնդումից հրաժարվելը, քողարկված ձեւով Արցախի հարցում զիջումները: Սա էր Թուրքիայի համար առարկան, ու հենց մենք ասացինք, որ' ոչ, առարկան դա չէ, թուրքերը մտահոգվեցին. Ու մտահոգությունն իրենց արտահայտեցին Դավութօղլուի հայտարարության ձեւով: Եվ զարմանալ եւ զարմացած նամակներ գրել Դավութօղլուն բոլորովին պետք չէ: Պետք էր զարմանալ Ցյուրիխում:

-Կարծում եք Դավութօղլուի հայտարարությունն ու թուրքերի մտահոգությունը կարտահայտվի՞ արձանագրությունների վավերացման վրա:

-Ես կարծում եմ, դա չի կարելի բացառել, բայց մինչ այդ թուրքերի տարակուսանքը, ջղագրգռությունը եւ ընդհանրապես դժգոհությունը եղածի կապակցությամբ, առաջին հերթին կարտահայտվի մոբիլիզացնելով բոլոր այն ուժերը, որոնք պետք է ճնշում գործադրեն ՀՀ-ի վրա Արցախի հարցում: Այսինքն, հիմա առաջնային կդառնա Արցախի հարցը եւ Արցախի հարցում ՀՀ-ից մաքսիմալ զիջումներ կորզելը: Եթե դա հաջողվի թուրքերին, ապա նրանց այլեւս ՍԴ-ի որոշումը այդքան չի մտահոգի: Սրանից մենք երկու ուղղությամբ  պետք է դուրս գանք. առաջին, ոչ մի ճնշման առջեւ չզիջենք Արցախի հարցում, եւ երկրորդ, այն, ինչի մասին ասել էինք, ԱԺ-ն վավերացման փուլում վավերացման որոշման անբաժանելի մաս դարձնի ՍԴ-ի որոշումը: Այլապես այդ որոշումը կմնա ներպետական նշանակության փաստաթուղթ:

-Իսկ ՍԴ-ն, Ձեր կարծիքով, քաղաքական ուժերի՞ ճնշման տակ, թե՞ իշխանությունների հրահանգով փորձեց շտկել սխալը:

-Ես կարծում եմ, ՍԴ-ն չէր կարող չտեսնել մի կողմից ժողովրդի պոռթկումը, դժգոհությունը, որ արտահայտվեց եւ Հայաստանում, եւ սփյուռքում, եւ պետք չէ մոռանալ, որ նախագահի սփյուռքյան այցելության ժամանակ ՍԴ-ի նախագահը ներկա է եղել եւ տեսել է իրական ժողովրդային տրամադրությունների արտահայտումը: Ուրեմն այս ժողովրդային պահանջարկի առկայությունը ակնհայտ էր ՍԴ նախագահի համար եւ բացի այդ, բնական է, որ իշխանություններն էլ սկսել են հասկանալ, որ բանակցությունները, որ վարվել են, եւ որոնց արդյունքում ծնվել են արձանագրությունները, ոչ միայն անթերի չեն եղել, այլ եղել են անթույլատրելի, անփույթ, եւ անպատասխանատու. դրա արտահայտություն էր Ցյուրիխում արձանագրությունների ստորագրումից ժամեր առաջ նախագահի ուղերձը, որի վրա հետագայում հենվեց նաեւ ՍԴ-ն: Այստեղ, իհարկե, իշխանությունների որոշակի ազդեցությունը եղել է, որից պետք չէ խուսափել, դա ընդունելուց պետք չէ խուսափել, հակառակը, դա պետք է ողջունել:

-Եթե ԱԺ-ն վավերացնի արձանագրությունները Ձեր նշած պայմաններով, այսինքն, ՍԴ որոշումը հիմք ընդունելով, այդ դեպքում ՀՅԴ-ն կմեղմի՞ իր դիրքորոշումը իշխանության վարած քաղաքականությամբ նկատմամբ, եւ հնարավո՞ր է արդյոք վերադարձ կոալիցիա:

-Միանգամից ասեմ, որ վերադարձ կոալիցիա, նման հարց չկա եւ չի էլ առաջանա որեւէ զարգացման պարագայում, որովհետեւ դա արդեն անցած էտապ է. իշխանության հետ համագործակցել որոշ հարցերում' արտաքին քաղաքականության, Արցախի հարցում օժանդակել հայանպաստ քաղաքականությանը, միշտ էլ կարող ենք անել եւ կանենք, բայց կոալիցիա վերադարձի խնդիր այս փուլում դրված չի, որովհետեւ մենք մի բան հասկացանք, որ իշխանություններն ընդունակ են առանց հաշվի առնելու կոալիցիոն գործընկերոջ տեսակետը, գնալ որոշումների, որոնց վտանգավորությունը հասկացվում է միայն մեծ ուշացումով: Երկրորդ, ես հիշեցնեմ, որ վերջապես վավերացում այս կամ այն ձեւով, սա չէ մեր նպատակը ԱԺ-ում: Խորհրդարանում մենք նպատակ ենք դնում չվավերացնել ընդհանրապես, մերժել արձանագրությունները: Եվ եթե դա չհաջողվի, միայն այդ դեպքում վավերացնել այն ձեւով, որ մենք ենք առաջարկում: Բայց շատ ավելի լավ կլինի, իհարկե, որ չվավերացվի:

Զրուցեց Դիանա Մարկոսյանը