Մարտի 1-ին բանակի օգտագործում նախատեսված չէր
Հարցազրույց ԱԺ անկախ պատգամավոր, ԱԺ նախկին նախագահ Տիգրան Թորոսյանի հետ:
-Պարոն Թորոսյան, Վարդան Օսկանյանի՝ ԲՀԿ-ին անդամակցությունից հետո կարծես ենթադրվում էր նաեւ Ձեր համանման քայլը: Մոտ ապագայում հնարավո՞ր է, որ մի դիմում էլ դուք գրեք:
-Ժամանակին, երբ փորձեր են եղել ինչ որ կերպ մեզ քաղաքական գործընթացներում միասնաբար տեսնելու, առիթներ ունեցել եմ ասելու, որ ասեկոսեները քաղաքական կատեգորիա չեն և անկախ այն բանից, թե ո՞ր հարցերում մենք ունենք համընկնող մատեցումներ, որոնցում՝ ոչ, համատեղ նախաձեռնություններ չենք ունեցել: Հետևաբար, հարցադրման երկու մասերն իրար հետ որևէ կապ չունեն:
-Ինչպե՞ս եք տեսնում Ձեր քաղաքական ապագան. Մասնակցելո՞ւ եք ԱԺ ընտրություններին, եւ եթե այո, ապա մեծամասնակա՞ն ընտրակարգով, թե հնարավոր է համագործակցություն որեւէ քաղաքական ուժի հետ, օրինակ՝ ԲՀԿ-ի, կամ միգուցե նորաստեղծ «Ազատ դեմոկրատների՞»:
-Դեռ վերջնական որոշում չունեմ ընտրություններին մասնակցելու կամ չմասնակցելու վերաբերյալ: Դա չի կարող լինել ինքնանպատակ: Նախ՝ քաղաքականությունը թիմային աշխատանք է և կարևոր է, որ այդ թիմում համընկնեն գոնե գլխավոր դերակատարների արժեքները, սկզբունքները, մոտեցումները: Եթե լինի համապատասխան թիմ, որտեղ լինեն ընդհանուր նպատակներ, սկզբունքներ ու մոտեցումներ, ապա իմաստ կունենա մասնակցել ընտրություններին, եթե ոչ, ապա ավելի արդյունավետ կլինի այլ գործունեությունը: Քաղաքականությունից ոչ պակաս հետաքրքիր զբաղմունքներ ևս կան: Առավելևս, որ տասնամյակներ զբաղվել եմ ու շարունակելու եմ զբաղվել գիտությամբ:
-Դուք միշտ ԱԺ պատգամավոր եք ընտրվել համամասնական ընտրակարգով եւ կողմնակից եք խորհրդարանի' որպես քաղաքական մարմին կայացմանը: Ինչպե՞ս եք վերաբերում այսօրվա քաղաքական օրակարգի հիմնական հարցերից մեկին' 100 տոկոս համամասնական ընտրակարգին անցնելու՝ խորհրդարանական ընդդիմության առաջարկին:
-Ընդհանրապես կողմ եմ լիակատար համամասնական ընտրական համակարգին: Սակայն այսօր քննարկվող առաջարկը, համոզված եմ, զուտ նախընտրական քարոզչական նպատակ է հետապնդում, քանի որ նախաձեռնողներն էլ հիանալի գիտեն, որ իրենց առաջարկությունը չի ընդունվելու: Եթե նպատակները լուրջ լինեին, ապա քննարկումները պետք էր սկսել երկու-երեք տարի առաջ: Սակայն կա ավելի կարևոր հարցադրում: Ենթադրենք՝ վաղը այդ առաջարկը իրականացվում է, ի՞նչ նպատակի է այն ծառայելու: Իհարկե, որոշ չափով կկրճատի իշխանության տեղերի թիվը՝ խորհրդարանում: Սակայն էական փոփոխություններ այդ քայլի հետևանքով երկրում և հասարակության մեջ չեն արձանագրվի, քանի որ երկրի վիճակի բուն պատճաները ոչ թե ընտրական համակարգի մեջ են, այլ բազմակուսակցական համակարգի: Թե իշխանության, թե ընդդիմության արատները նույնն են: Պատահական չէ, որ նույն ընդդիմության մեջ են զգալի թվով մարդիկ, ովքեր եղել են իշխանության մեջ և ունեցել են նույն պահվածքը, ինչ ներկայիս իշխանությունները: Հայաստանում իրական բարեփոխումներ կարող են անել միայն նոր որակ ունեցող կուսակցությունները:
-Ինչպե՞ս եք վերաբերում «Արտակարգ դրության իրավական ռեժիմ սահմանելու մասին» օրենքի նախագծին: Կողմնակի՞ց եք բանակը ներքաղաքական խնդիրներում օգտագործելու հնարավորության դրույթին:
-Նախագծի քննարկման ժամանակ ելույթ ունենալիս, կարևորելով օրենքի անհրաժեշտությունն, այնուամենայնիվ նշել եմ մի քանի հարցեր, որոնց վերաբերյալ պահանջվում է նախագծի լուրջ վերամշակում և դրանց հստակեցումից է կախված լինելու, թե արդյո՞ք օրենքի ընդունումն օգտակար կլինի բարդ իրավիճակներից երկիրն անկորուստ դուրս բերելու տեսակետից: Դրանցից առաջինը վերաբերում է հենց բանակի կիրառմանը: Նախ՝ չպետք է մոռանալ, որ բանակի գործունեության ոլորտները հստակ սահմանված են երկրի Սահմանադրությամբ և որևէ օրենք չի կարող այն փոփոխել: Անգամ արտակարգ իրավիճակներում բանակի կիրառումն այդ սահմաններից դուրս կհակասի Սահմանադրությանը: Մինչդեռ նախագծով բանակի համար ձևակերպվում է նույն կիրառությունն, ինչ անվտանգության ուժերի ու ոստիկանության համար: Միակ տարբերությունն այն է, որ բանակը կարող է կիրառվել այն ժամանակ, երբ սպառվել է այդ կառույցների օգտագործմամբ իրավիճակը շտկելու հնարավորությունը: Ակնհայտ է, որ այդ ձևակերպումը չի կարող կիրառվել և հստակ պետք է սահմանվեն բանակի կիրառման շրջանակները, եթե դրանք չեն հակասում սահմանադրության գծած շրջանակին: Այս խնդրի հետ առնչվում է նաև սահմանադրական կարգին սապռնացող վտանգի սահմանումն՝ առաջին հոդվածում: Այնտեղ օգտագործվում են մի շարք թվարկումներ, սակայն օգտագործվում է «ներառյալ» բառը, բաց թողնելով շրջանակը: Եվս մեկ հարց: Առաջարկվում է, որ Ազգային ժողովն իրավունք ունենա դադարեցնել արտակարգ դրությունը՝ դա ներկայացնելով որպես նախագահ-ԱԺ հակակշիռ: Իրականում հակակշիռ արդեն կա՝ սահմանված Սահմանադրությամբ և ԱԺ կանոնակարգով նախատեսված է արտակարգ դրության հայտարարման առնչությամբ հատուկ նիստի հրավիրում: Առաջարկվող մեխանիզմը թերի է, քանի որ Ազգային ժողովը չի վերահսկում արտակարգ դրության ռեժիմը և առանց հիմնավոր փաստարկների հատուկ դրության դադարեցումը «լղոզում է» պատասխանատվությունը նախագահի և Ազգային ժողովի միջև:
-Այդ առումով, ինչպես նաև բանակի օգտագործման տեսակետից, ի՞նչ կարող եք ասել 2008թ. մարտի 1-ի իրադարձությունների մասին:
-Ազգային ժողովի դերակատարությունն այդ իրադարձությունների հետ կապված, կարող է քննարկվել միայն սահմանադրությամբ պարտադրված հատուկ նիստի գումարման առնչությամբ, երկու ենթատեքստում. արդյո՞ք ստեղծված իրավիճակում իրավաչափ էր արտակարգ դրություն մտցնելը և արդյո՞ք Հանրապետության նախագահի հրամանագիրը համապատասխանում էր սահմանադրական շրջանակներին: Այսօր էլ համոզված եմ, որ այն ժամանակ արտակարգ դրություն մտցնելը անհրաժեշտ, պարտադրված քայլ էր, քանի որ կային զոհեր և հապաղելու արդյունքում դրանց թիվը շատ ավելի մեծ կլիներ: Պատահական չէ, որ որևէ պատգամավոր, այդ թվում և ընդդիմադիր, արտակարգ դրություն մտցնելու դեմ Ազգային ժողովի որոշման նախագիծ չներկայացրեց, ինչպես պահանջում է Սահմանադրությունը, երբ արտակարգ դրություն մտցնելն ընդունելի չէ:
Ինչ վերաբերում է բանակի օգտագործմանը, ապա արտակարգ դրություն մտցնելու մասին հրամանագիրը, որը Ազգային ժողովի քննարկման առարկան էր, բանակի օգտագործում չէր նախատեսում և չէր հակասում երկրի Սահմանադրությանը:
Հարցազրույցը պատրաստեց Դիանա Մարկոսյանը
