ՙԴատարանները՝ նախագահականին կից ԾԻԳ- եր»
«Ա1+»-ի զրուցակիցն է քաղաքական եւ ընտրական տեխնոլոգիաների փորձագետ Արմեն Բադալյանը:
-Պարոն Բադալյան, դուք հետեւում եք քաղաքական զարգացումներին, արդյոք հնարավո՞ր է այսօր ակնկալել քաղաքական իշխանության փոփոխություն' հաշվի առնելով, որ արդեն տարբեր երկրների առաջնորդներ շնորհավորել են Սերժ Սարգսյանին վերընտրվելու կապակցությամբ, իսկ ներսում էլ շարժումն ասես մարում է:
-Այս պահի դրությամբ երկու տեսակետ կարող եմ հայտնել՝ այս շարժումը կամ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի հետըտնրական քարոզչությունն է, որը գնում է իներցիայով դեպի մարում, կամ երկրորդ, սա կազմակերպված շարժում է, ուղղակի ոչ ուժեղացնում են, ոչ թուլացնում, ժամանակ են ձգում։ Երբ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը հանդիպում է Սերժ Սարգսյանի հետ ու անմիջապես չի ասում, թե ինչ են խոսել՝ հաջորդ օրն է հրավիրում հանրահավաք, կամ հանրահավաք է անում եւ ՍԴ դիմելու որոշման մասին հայտնելու համար հրավիրում է նորից հանրահավաք մի քանի օրից՝ դա խոսում է նրա մասին, որ ձգձգում են:
- Ձգձգում է ինչ-որ ուժերի դրդմա՞մբ, թե՞ գուցե ուղղակի ասելիքի, կամ անելիքի անորոշության պատճառով:
-Եթե սա իներցիոն շարժում է, ապա ինքը դժվար թե իմանա, թե ինչ պետք է անի հետագայում, այսինքն, անելիքի բացակայություն: Հիշեցնեմ, որ եւ արեւելքը եւ արեւմուտքը ճանաչեցին այս ընտրությունները, չնայած արտահերթ զեկույցի մեջ կետեր կան, որոնք իշխանության համար մտահոգիչ են: Իսկ եթե սա կազմակերպված է, ապա ամենայն հավանականությամբ, ժամանակ են ձգում ինչ-որ խնդիր լուծելու համար:
-Ի՞նչ խնդիր:
-Դա ձգձգողները կիմանան:
-Գուցե իշխանության լեգիտիմության թուլացմա՞ն հարց են լուծում՝ հետագայում տարբեր հարցերում զիջումներ կորզելու նպատակով:
-Լեգիտիմությունը վաղուցվանից է թուլացած, որովհետեւ ինչքան էլ արեւմտյան դիտորդները նշեն, որ ընտրությունները մի քայլ առաջ էին, կան նաեւ այլ դիտորդների գնահատականներ։ Դա Անգլիայի դեսպանի գնահատականն էր, որ իր բլոգում գրեց, Լեհաստանի դեսպանի տեսակետն էր, որ ՀՀ թերթերից մեկում հրատապարկվեց, դա Շվեդիայի արտգործնախարարի դիրքորոշումն էր, որ Թվիթերի իր բլոգում ներկայացրեց, եւ դա արեւմտյան մամուլն է, որ գրեց, թե Հայաստանում ընտրությունները այնքան էլ լեգիտիմ ու մրցակցային չէին, եւ բոլորովին էլ այն չէին, ինչ ակնկալում էր արեւմուտքը: Այսինքն, Արեւմուտքը փաստորեն երկու տեսակետ ներկայացրեց. պաշտոնական դիտորդների շուրթերով ճանաչեց, իսկ ոչ պաշտոնական դիտորդներով նշեց, որ գիտեք, մենք ամեն ինչ հասկանում ենք, սա այնքան էլ արդար ընտրություն չի եղել:
-Արդյո»ք, սա հետագայում ճնշում գործադրելու նպատակով չի արվում: Մասնավորապես, ԱՄՆ պետքարտուղարի հայտարարության մեջ հստակ ակնարկ կար, որ ԼՂՀ խնդրի շուրջ ստեղծված ստատուս քվոն երկար շարունակվել չի կարող: Արդյո՞ք ինչ-որ զիջում չի ենթադրվում այդ արեւմուտքի «ճանաչումների» դիմաց:
-Բնականաբար , կարող էին դա անել, որովհետեւ Ջոն Քերրիի շնորհավորական ուղերձում ԼՂՀ խնդրի կարգավորման հարցը շոշափվեց: Իհարկե, կարող ենք մտածել, որ ճնշում գործադրելու նպատակ կա, հիմա անորոշությունը մի քիչ շատ է, պետք է մեկ-երկու շաբաթ սպասել, բայց որ սա առիթ է ճնշում գարծադրելու, այստեղ երկու կարծիք լինել չի կարող: Այսինքն, համապատասխան լրատվական եւ հոգեբանական դաշտը պատրաստ է, որպեսզի ճնշում գործադրեն, բայց ոչ միայն Ղարաբաղի խնդրում, այլեւ Հայաստանի կողմոնորշման: Այսօր օրիենտացիոն խնդիր կա. Սերժ Սարգսյանը շուտով գնալու է Մոսկվա, այնտեղ շատ հարցեր կարող են քննարկվել, եւ այս ամենը ձգձգվում է հենց այդ նպատակով, որ տեսնեն, թե այնտեղ ինչ է տեղի ունենում, որ ըստ այդմ, շարժումը ուժեղացնեն կամ չուժեղացնեն: Չմոռանանք նաեւ, որ Երեւանի ավագանու ընտրություններն են մոտենում, եւ ով վերցնի Երեւանի ավագանին, նա Հայաստանի վարչական ռեսուրսի հիսունից վաթսուն տոկոսին կտիրապետի: Հստակ պատկերացում կարելի է կազմել մի երկու շաբաթից միայն:
-Բայց արդյոք այս շարժումը երկարաձգելով՝ այն չի մաշվում: Ի վերջո, որքան էլ լինի քաղաքական կամ, աշխարհաքաղաքական այս ու այն ուժի աջակցությունը, շարժումն իրականացնում են մարդիկ: Իսկ նրանք օրեցօր հիասթափվում են անորոշությունից:
-Իհարկե, մաշվելու խնդիրը կա, բայց իմ կարծիքով, եթե այն կազմակերպված շաժում է, ուրեմն մտածած կլինեն, որ անհրաժեշտ պահին կարող են նորից ակտիվացնել շարժումը: Մի բան էլ կա, ինչու է այսօր այդքան երեւում այս շարժումը, որովհետեւ լրատվական դաշտում դատարկություն է, արտառոց բան չկա, եւ դրա համար սա բավականին երեւացող շարժում է: Երբ սկսվի Երեւանի ավագանու ընտրությունները, ու ԲՀԿ-ն եւ ՀԱԿ-ը որոշեն մասնակցել ընտրություններին՝ հասարակության ուշադրությունը կսեւեռվի դեպի այդ գործընթացը:
-Մինչեւ ընտրություններն այնպիսի խոսակցություններ էին շրջանառվում, որ այս անգամ Սերժ Սարգսյանի դիրքերն ուժեղ են, որովհետեւ մրցակցություն չկա, ՙընտրվող է՚, եւ կախվածություն չի ունենա քրեաօլիգարխիկ տարրերից: Հիմա, երբ իշխանությունը հասկացավ, որ ներսում չկա այդ աջակցությունը, արդյո՞ք վտանգ չեք տեսնում, որ իշխանությունը ստիպված կլինի կրկին իր թիկունքն ամրապնդել հենց նրանցով:
-Ցավոք, ընտրությունները ցույց տվեցին, որ իշխանությունը կրկին դիմեց այդ քրեաօլիգարխիկ տարրերի ու վարչաֆինինանսական ռեսուրսն ունեցողների աջակցությանը: Կարծում եմ, կարեւորագույն խնդիրներից մեկը, որ չլուծվեց, նա չձերբազատվեց իր շրջապատից, նրան ուղղակի թույլ չտվեցի: Եվ այո, հիմա նա մեծ կախվածություն ունի իր այդ շրջապատից: Եվ բացի այդ, եթե նա ցանկություն ունենար ազատվել իր շրջապատից, 5 տարին բավականին երկար ժամանակ էր այդ անելու համար:
Բացի այդ, տեսանելի է, որ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի պայքարի սլաքն ուղղված է համայնքապետերի դեմ, սակայն նա հասավ միայն Շիրակի մարզպետի հրաժարականին: Մյուսներին հաջողվեց փոխել Հովհաննիսյանի պայքարի սլաքի ուղղությունը:
-Այսինքն, բացառո՞ւմ եք այլ պաշտոնանկություններ՝ կապված հետընտրական զարգացումների հետ:
-Չեմ բացառում ոչինչ, հնարավոր է: Բայց այստեղ լուրջ պայքար է գնալու ազատված տեղերի համար, որովհետեւ դա անհատների պայքար չէ, այլ թիմերի, որ թիմի ներկայացուցիչը նշանակվի համայնքապետ, խորհրդարանի ընտրություններում այդ թիմն ունենում է առավելություններ՝ հենց նույն կուսակցության ներսում թիմերի մասին է խոսքը:
-Պարոն Բադալյան, 5 ընտրություններից առնվազն երեքում ընդդիմությունը կրկնել է նույն սխալը եւ չի կարողացել հավաքել բավարար իրավական հիմքեր, փաստեր՝ դատարաններում, ՍԴ-ում եւ ինչու ոչ՝ նաեւ Եվրոդատարանում ընտրության արդյունքները վիճարկելու համար: Ինչո՞ւ հետեւություններ չեն անում նախորդ սխալներից: Այսօր իշխանությունն ասում է՝ իսկ որտե՞ղ են ապացույցները, որ կեղծվել են ընտրությունները:
-Շատ ճիշտ հարցադրում եք անում, դա ընդդիմության թուլության նշանն է, այստեղ պետք է խնդրին նայել երկու տեսանկյունից, կիսաավտորիտար կառավարման համակարգ ունեցող երկրներում ընտրություններով իշխանություն չի փոխվում, զուտ իրավական գործընթացով: Բայց դա չի նշանակում, որ դու իրավական գործընթացին պետք է պատրաստ չլինես: Առաջին, նախ պետք է պատրաստ լինես դրան, եւ երկրորդ, վստահված անձեր, գրագետ հանձնաժողովի անդամներ պետք է ունենաս, ինչը չի ստացվում ընդդիմության մոտ, թե ինչո՞ւ, չեմ կարող ասել: Բայց ասեմ՝ որպես զուտ իրավական գործընթաց դիտարկել այս պրոցեսը պետք չի, դու կարող ես ունենալ իրավական լուրջ փաթեթ, բայց չպետք է մոռանալ, որ դու դիմելու ես դատարաններ, իսկ դատարաններն անկախ չեն, անգամ ՍԴ-ն, բոլորն էլ նախագահի նստավայրին կից գործող ԾԻԳ- եր են եւ հրապարակում են այնպիսի որոշումներ, որոնք կայացվում են նախագահականում:
Զրուցեց Դիանա Մարկոսյանը
