«Քոչարյանի վերադարձը կլինի սարսափելի երկրի համար»
«Ա1+» ի զրուցակիցն է 2000 թվականին հայաստանյան քաղաքական դաշտում հեղափոխական տրամադրություններ ստեղծած, ապա Հայաստանից հեռացած Արկադի Վարդանյանը: Նրա ընտանիքը դեռ Իսպանիայում է, իսկ նա վերադարձել է հայրենիք:
Վերջին շրջանում մասնակցում է Րաֆֆի Հովհաննիսյանի կազմակերպած հանրահավաքներին եւ հույս ունի, որ նրան կհաջողվի այն, ինչ չհաջողվեց իրեն 13 տարի առաջ եւ մյուս ընդդիմադիր ուժերին՝ այս տարիների ընթացքում:
-Պարոն Վարդանյան, Դուք կարողացաք 2000 թվականին ոտքի հանել հասարակությանը, ձեւավորել քաղաքական թիմ եւ կազմակերպել բազմահազարանոց հանրահավաքներ: Մեր հասարակությանը չլինելով հանրածանոթ Դուք դա արեցիք՝ ինչպե՞ս ստացվեց եւ ինչո՞ւ տապալվեց շարժումը:
-Ժողովուրդը վստահեց, իսկ նա վստահում է այն քաղաքական առաջնորդին, որն ազնիվ, անկեղծ է իր հետ, հետին մտքերով չի առաջնորդվում, անշահախնդիր է: Այդ ժամանակ ժողովուրդը հավատում է եւ համախմբվում, դուրս է գալիս հրապարակ: Իսկ մեր շարժումն այն ժամանակ տապալվեց շատ հասարակ պատճառով, որովհետեւ այն ժամանակվա լիդերները, բավականին մեծ ազդեցություն ունեցող կուսակցությունների առաջնորդները, որոնք խոստացել էին միանալ ինձ, եթե ժողովուրդը համախմբվի, այդպես էլ չմիավորվեցին մեր շարժմանը: Իսկ երբ իշխանությունը տեսավ, որ ես միայնակ եմ, իհարկե, հասկացավ, որ շատ հեշտ է մարել շարժումը, մի 20-30 հոգու ձերբակալեցին, 15 օր պահեցին, որից հետո ինձ տեղափոխեցին ԱԱԾ մեկուսարան, 2.3 ամիս պահեցին, հետո Հայաստանը լքելու պայմանով ազատ արձակեցին: Ես երեք որդիների հայր եմ, ինձ ուղիղ ասացին' մտածո՞ւմ ես երեխաներիդ մասին, դե ուրեմն իրերդ հավաքիր ու գնա: Ես էլ թողեցի գնացի, ի՞նչ կարող էի անել միայնակ: Իսկ եթե լիդերները միանային համաժողովրդական շաժմանը, որը մենք կարողացանք 1.5 ամսվա ընթացքում ստեղծել' շրջելով ամբողջ հանրապետությունով մեկ, պատկերն ու այսօրվա իրականությունը բոլորովին այլ կլինեին: Ժողովուրդը չէր ցանկանում հանդուրժել այլեւս իշխանություններին:
-Ինչպե՞ս եք գնահատում այսօրվա շարժումը:
-Այսօրվա շարժումը յուրահատուկ է եւ աննախադեպ: Րաֆֆին իր հետ Հայաստան բերեց մեզ համար անսովոր քաղաքական մշակույթ, որը, ինչպես երեւում է հանրահավաքից հանրահավաք, ժողովրդի կողմից շատ դրական է ընկալվում: Մարդկանց համար անսովոր է, երբ իրենց հետ խոսում են շատ պարզ ու հասարակ լեզվով' ճշմարտությունը բացատրում են այնպես, ինչպես որ կա, եւ չեն առանձնանում ժողովրդից, չեն արհամարհում, ինչպես դա անում էին մեր նախորդ երեք նախագահները. մեկն ասում էր, որ ինքն ամենագիտակն է, ամենաիմաստունն է, իսկ մյուսները ոչինչ չեն հասկանում, ինքն ինչպես կասի, այնպես էլ կանեն: Մյուսը՝ միակ տղամարդն էր իրեն հռչակել: Երրորդն էլ, ճիշտն ասած, մարդկային հատկանիշներով էապես տարբերվում է իր նախորդից, ես նրան ճանաչում եմ եւ պետք է ասեմ. ավելի կիրթ է, ավելի զգայուն, ավելի ողջամիտ, վերլուծելու ավելի մեծ ունակություններ ունի, սակայն այն շրջապատով, որ ժառանգություն է ստացել, դժվար թե կարողանա որեւէ բարեփոխում իրականացնել: Այս տարիների ընթացքում նա անընդհատ խոսում էր բարեփոխումների անհրաժեշտության մասին, շատ սուր քննադատության էր ենթարկում կոնկրետ մարդկանց, անուններ էր տալիս, պաշտոններ էր թվարկում, ես հիշում եմ, որ անցած տարի մի խորհրդակցության ժամանակ կոռուպցիոն երեւույթների մասին խոսելուց ասաց, թե պաշտոնյաներ կան, որ մարդկանց մոտ զզվանքից բացի այլ զգացողություն չեն առաջացնում: Եթե զզվում ես, ինչո՞ւ ես շարունակում պահել նրանց քո շրջապատում:
-Իսկ չե՞ք կարծում, որ եթե ժողովուրդը կանգնում, պահանջում է նախագահի հրաժարականը, նա ստիպված է լինում կրկին անգամ հույսը դնել հենց այդ օլիգարպիկ , կրիմինալ տարրերի վրա:
-Այն իրավիճակը, որում հայտնվել է Սերժ Սարգսյանը, ինքն է թելադրում անելիքները, որովհետեւ Սարգսյանն անձամբ որոշումներ կայացնելու ոչ մի ներուժ չունի, որովհետեւ տարբեր կողմերից նրան ճնշում են, այ, հիմա մարտի 12-ին կաչել են Մոսկվա՝ Պոլիտբյուրոյի նիստի, սկզբից նախատեսված էր,որ Մոսկվա պետք է գնա վարչապետը, սակայն հետո, երբ տեսան, որ իրադարձություններն այլ կերպ են զարգանում, զգացին, որ լուրջ հարցեր են առաջանում, որոշեցին գործող նախագահին կանչել եւ որոշակի հարցերի լուծումներ գտնել: Այսինքն՝ իրենց կամքը թելադրեն: Պատահական չէր, որ Պուտինը դեռ տեղամասերը չփակված շնորհավորական ուղերձը հղեց:
-Նաեւ եվրոպական երկրների նախագահներն ու ԱՄՆ նախագահ Օբաման շնորհավորեցին Սերժ Սարգսյանին, իսկ ԱՄՆ պետքարտուղարի շնորհավորական ուղերձում հստակ ակնարկ կար, որ ԼՂՀ խնդրի շուրջ ստեղծված ստատուս քվոն պետք է փոխել:
-Գիտեք, չպետք է մոռանալ, որ համաշխարհային ուժի կենտրոնները կարիքը չունեն այսօրվա Հայաստանում ժողովրդավարության հաղթնակի, իշխանությունը ժողովրդին վերադարձնելու ձգտում կամ կարիք չունեն, նրանք իրենց շահերն ունեն, ավելի գլոբալ, ռազմավարական շահեր: Գիտենք, թե ինչ է կատարվում մեր տարածաշրջանում: Այսօրվա վիճակում Հայաստանն այն փոքրիկ, բայց շատ մեծ նշանակություն ունեցող ռազմավարական տարածաշրջանն է, որտեղ իրենց ձեռնտու է գործ ունենալ այնպիսի ղեկավարության հետ, որի վրա ավելի հեշտ է ազդեցություն գործել; Պարզ է, որ նրանք գիտեն, թե ինչ են իրենցից ներկայացնում մեր այսօրվա իշխանությունները, ինչ ճանապարհներով են կուտակել իրենց հարստությունը, ինչպիսի օրենքի ոտնահարումներ են իրագործել, իսկ եթե դու մարդու նկատմամբ այդպիսի ծանրակշիռ կոմպրոմատներ ունես, բնականաբար այդ անձնավորության վրա ազդեցություն գործելը շատ հեշտ է: Տարօրինակ չէ՞, որ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը ԱՄՆ-ում ծնված, մեծացած, կրթություն ստացած, որպես քաղաքական գործիչ ձեւավորված ու ԱՄՆ-ն ակնհայտորեն չի սատարում Րաֆֆի Հովհաննիսյանին: Ոչ մի տարօրինակ բան չկա, որովհետեւ նույնիսկ ամերիկացիների համար, որոնք շատ լավ գիտեն, որ Հովհաննիսյանն իրենց համերկրացին է, ավելի ձեռնտու է Սերժ Սարգսյանը, նրանք շատ լավ գիտեն, որ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը առաջնորդվելու է միայն ու միայն մեր ազգային շահերով: Նա թույլ չի տա, որ ՀՀ-ն որպես խաղաթուղթ օգտագործեն մեծ խաղերի մեջ, համենայն դեպս, նա կաշխատի թույլ չտալ: Իսկ սա իրենից բավականին տհաճ իրավիճակ կստեղծի: Չեմ զարմանա, եթե ՌԴ-ն ու ԱՄՆ-ն իրար հետ որոշակի համաձայնություններ են ձեռք բերել ասենք ԼՂ հիմնահարցի լուծման շւրջ:
-Վերադառնանք ներքաղաքական խնդիրներին. Րաֆֆի Հովհաննիսյանի կողքին այսօր կանգնած չեն ՀԱԿ-ը, ԲՀԿ-ն, որքան էլ խոսվում է վերջինիս մասին, այնուամենայնիվ միայն խոսվում է, աջակցություն տեսանելի չէ: ՀՅԴ-ն խիստ որոշակի վերապահումով: Րաֆֆի Հովհաննիսյանն ակամա չի՞ հայտնվում այն վիճակում, որում դուք էիք 2000 թվականին:
-Մեր անկախության առաջին իսկ օրերից քաղաքականությունը փոխարինվեց բազարային առեւտրի. քաղաքականություն, որպես այդպիսին, նորանկախ Հայաստանում չի եղել: Այսօր կան բազմաթիվ կուսակցություններ' 90- ից ավելի, դրանք իրենցից ոչինչ չեն ներկայացնում, որովհետեւ ոչ գաղափարախոսություն ունեն, ոչ քաղաքական ծրագիր, ոչ իրենց ներսում բարոյահոգեբանական համակարգ, եւ ոչ էլ մտահոգ են Հայաստանի շարքային քաղաքացու ապագայով: Նչանք առաջնորդվում են բոլորովին այլ խնդիրներով: Նույն ՀԱԿ-ն ու ԲՀԿ-ն: Ի՞նչ է նշանակում բարգավաճ Հայաստան, ո՞րն է նրանց գաղափարախոսական հենքը, սկզբունքները' սոցիալ-տնտեսական, մշակութային, գիտության եւ կրթության զարգացման, ոչինչ չասող բառակապակցություններ' մեր խոսքը գոծ է եւ այլն: Սա կուսակցություն չէ, սա ոչ մի կապ չունի դասական իմաստով կուսակցություն հասկացության հետ: Ոչ սա է կուսակցություն, ոչ ՀԱԿ-ը: Մենք տեսանք, թե ինչ արեց ՀԱԿ-ը: Երբ Տեր-Պետրոսյանը քաղաքականության վերադառնալու հայտ ներկայացրեց, ես շատ ոգեւորվեցի, որովհետեւ ո՞վ կարող է ուղղել թույլ տրված սխալներն ավել լավ, քան նա, ով դրանք թույլ է տվել: Ինձ մոտ տպավորություն էր, որ առաջին նախագահը հենց այդ նպատակով էլ որոշել է վերադառնալ մեծ քաղաքականություն: Բայց երբ լսեցի, որ 100 հազարավոր մարդկանց բերում է հրապարակ եւ հանկարծ սկսում վանկարկել Մանվել-Մանվել՝ թեւաթափ եղա, հասկացա, որ ոչինչ չի փոխվել, էլի նույն փորձանքն է բերելու ժողովրդի գլխին: Գագիկ Ջհանգիրյանի նմանին բերել, դարձրել ես կառույցի ղեկավար, եւ ուզում ես ասել, որ ժողովուրդը հույս կապի՞ քեզ հետ, ուզում ես ժողովուրդը քեզ հավատա՞: Եւ դեռ ՀԱԿ-ը պետք է հանդես գա մեղայականով, ես կարծում եմ, որ ՀԱԿ-ը մարտի 1-ի հարցում մեղքի իր շատ մեծ բաժինն ունի: Իսկ որ ասում եք Րաֆֆի միայնակ է, այդպես չէ, ամբողջ ժողովուրդն է Րաֆֆու հետ է:
-Խոսքը քաղաքական աջակցության մասին է:
-Մենք չունենք քաղաքական դաշտ, քաղաքականություն, մեր քաղաքական կուլտուրան փոշիացած է, դաշնակցականներն այն չեն, ինչ որ պետք է լինեին, կոմունիստների մասին չխոսենք՝ ծիծաղելի է, այսպես կոչված դեմոկրատներ, սոցիալ-դեմոկրատներ, հնչակներ, ռամկավարներ, դրանք ոչ մի կապ չունեն իրական քաղաքականության հետ:
-Դուք եկաք Հայաստան, մի քանի օրում ստեղծեցիք կուսակցություն եւ կարողացաք բազմահազարանոց համակիրների բանակ հավաքել, Ձեր ժամանակ կա՞ր քաղաքականություն:
-Ես սկզբից ասել էի, որ մեր ժողովուրդը փոքրիկ ժողովուրդ է. Այնքան փոքր, որ մենք պետք է լինենք ազգ-ընտանիք, ազգ- մաֆիա, բառի ամենադրական իմաստով. մենք պետք է լինենք ընտանիք եւ առաջնորդվենք մեր ընտանիքի շահերով միայն ու միայն: Իսկ դա նշանակում է, որ մենք մեր ազգով կուսակցություն ենք, որ կանք: Րաֆֆին էլ նույնն է ասում, ասում է չկա ոչ մի «Ժառանգություն», չկա ոչ մի Րաֆֆի Հովհաննիսյան, ես որպես Րաֆֆի Հովհաննիսյան հանդես չեմ գալիս, առաջադրվել եմ քաղաքացիական նախաձեռնությամբ:
-Պարոն Վարդանյան, եթե իշխանությունն այնուամենայնիվ չփոխվի, վտանգ չե՞ք տեսնում, որ 5 տարի հետո կարող է Ռոբերտ Քոչարյանը վերադառնալ իշխանության:
-Երկրի համար դա կլինի սարսափելի, իհարկե, մենք արդեն անցել ենք այդ ճանապարհը, իր ղեկավարման 10 տարիների ընթացքում երկիրը թալանվեց, դատարկվեց, հայաթափվեց, եւ այսօր էլ շարունակվում է այդ գործընթացը: Սա ամենասարսափելի հեռանկարն է: Բայց ես ուզում եմ ասել Սերժ Սարգսյանին, ախր ինքը խելացի, վերլուծող, շախմատիստ մարդ է, չի կարելի այսպես շարունակել, սրա վերջը կործանումն է, շատ վատ է լինելու մեր երկրի, ժողովրդի համար, Սերժ Սարգսյանին չի կարելի չհարգել, նա բավականին մեծ ավանդ ունի ազգային ազատագրական պայքարի մեջ: Չի կարելի թերագնահատել, նա ճանապարհ է անցել եւ որպես ռազմիկ, եւ որպես քաղաքական գործիչ, եւ որպես ղեկավար, նա չի կարող չհասկանալ այն ամենը, ինչ այստեղ կատարվում է: Այն սխալները, որ նա թույլ էր տալիս քարոզարշավի ժամանակ, ինձ թվում էր, թե կանխամտածված է անում, որ պարտվի, թողի դուրս գա: Ես չեմ պատկերացնում, որ նա կարող է սերտ, բարեկամական կապեր ունենա ասենք Լֆիկ Սամոյի, Նեմեց Ռուբոյի, կամ Թոխմախի Մհերի հետ: Չեմ կարծում, որ որպես անձնավորություն կարող է անկեղծ ընկերություն անել այդ մարդկանց հետ, ասենք՝ նստած են մի-մի բաժակ թեյ են խմում, կամ մի 100 գրամ օղի են խմում, խաշ են ուտում ինքն ու Լֆիկը/ Սամվել Ալեքսանյանը-խմբ/, ինչի՞ մասին են խոսում. ինչի՞ մասին կարելի է խոսել' գրականությա՞ն, արվեստի՞, կինոյի՞, նոր ստեղծագործությունների՞, սպորտի՞, էլ չեմ ասում քաղաքականությա՞ն: Դրա համար ես կարծում եմ, որ Սերժ Սարգսյանը ծայրաստիճան հոգնած ու հիասթափված է իր այդ շրջապատից, եւ շատ լավ գիտակցում է, որ եթե անկեղծությամբ իր ամբողջ սրտի մաքրությամբ ուզենա բարեփոխումներ իրականացնել, չի կարողանա, ֆիզիկապես չի կարողանա, թիմ չունի, հո կացինը չի՞ վերցնի, գործի անցնի: Թիմ է պետք, որ հասկանա՝ Հայաստանը երկիր է, ոչ թե խուժան կլուբ, դու էլ դրա նայողը: Եթե, այնուամենայնիվ ,հաջողվի Սերժ Սարգսյանին հաստատվել նախագահի պաշտոնում, ուրեմն պետք է անհապաղ լուծարի խորհրդարանը եւ անցկացնի նոր ընտրություններ: Արդյունքում կձեւավորվի իրոք օրինաստեղծ մարմին, որը կվերահսկի գործադիր իշխանությանը եւ կամուրջ կհանդիսանա քաղաքական ղեկավարության ու ժողովրդի միջեւ: Մեզ մոտ պատգամավորները մանդատը վերցնում են իբրեւ ինդուլգենցիա, քսիվա, որ անարգել գործեն: Սա Սերժ Սարգսյանը, համոզված եմ, խորապես հասկանում է: Եվ անշուշտ, նոր ու գործունակ կառավարություն պետք է ձեւավորի:
Զրուցեց Դիանա Մարկոսյանը
