Բացել լրահոսը Փակել լրահոսը
A A

Ըստ Շարմազանովի` Կոնգրեսի վարկանիշն ընկել է (տեսանյութ)

Հարցազրույց

Հայ-թուրքական արձանագրությունները ՍԴ-ի կողմից սահմանադրական ճանաչվելուց հետո ՀՀ իշխանությունները չեն պատրաստվում դրանք վավերացնել ԱԺ-ում: Այս մասին «Ա1+»-ի հետ զրույցի ընթացքում հայտնեց ՀՀԿ խոսնակ Էդվարդ Շարմազանովը, ինչպես նաեւ պատասխանեց մեր մի շարք այլ հարցերի:

- Պարոն Շարմազանով, հայ-թուրքական արձանագրությունները սահմանադրական ճանաչվելուց հետո ի՞նչ են պատրաստվում անել իշխանությունները:

- Պետք է ասեմ, որ ՍԴ-ն տվեց իրավական գնահատական, մինչ այդ հնչել էին քաղաքական գնահատականներ, որոնցից ամենակարեւորը հոկտեմբերի 10-ին Սերժ Սարգսյանի ուղերձն էր, որը հստակեցրեց մեր անելիքները, մեր խնդիրները: ՍԴ-ի երեկվա վճիռը հստակեցրեց, որ հայ-թուրքական արձանագրությունները համապատասխանում են Սահմանադրությանը: Ես կուզենայի ուշադրություն դարձնել երկու դիտարկման վրա. առաջինը' այս արձանագրությունները վերաբերում են երկկողմ հարաբերություններին' միայն Հայաստանին եւ Ադրբեջանին, եւ չեն կարող ազդել որեւէ երրորդ կողմի վրա: Երկրորդ' ՍԴ նախագահը հղում կատարեց Սահմանադրության ներածական մասին եւ Անկախության հռչակագրին, իսկ մենք գիտենք, որ Անկախության հռչակագրում սեւը սպիտակի վրա գրված է, որ ՀՀ-ն պետք է հետամուտ լինի Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչմանը: Այսինքն, իրավական ուժ ստացավ նաեւ այս խնդիրը եւ վերացան այն մտահոգությունները, թե հայկական կողմը պատմաբանների հանձնաժողով ստեղծելով հարցականի տակ է դնում Հայոց ցեղասպանությունը: Մենք պատրաստ ենք վավերացնել արձանագրությունները, սակայն ասում ենք, որ ավելի տրամաբանական է, որ արձանագրություններն առաջինը վավերացնի Թուրքիան, քանի որ 1993թ. սկսած նրանք են թակել սահմանը եւ նրանք են խախտել պայմանավորվածությունները:

- Այսինքն, հիմա սպասելո՞ւ եք Թուրքիայի քայլերին:

- Մենք ավելի տրամաբանական ենք համարում, որ առաջինը Թուրքիան վավերացնի արձանագրությունները, քանի որ Թուրքիան է մշտապես ձգձգել արձանագրությունների վավերացման պրոցեսը: Միակողմանի պարտավորություններ մենք այստեղ չունենք:

- ՍԴ նախագահը մասնակցել է Սերժ Սարգսյանի Սփյուռք կատարած այցերին: Չե՞ք կարծում, որ իր այդ քայլով Գագիկ Հարությունյանն իր վերաբերմունքն է արտահայտել հայ-թուրքական արձանագրությունների վերաբերյալ եւ ՍԴ-ի կայացրած որոշումը չի կարող օբյեկտիվ լինել:

- Ոչ, ավելին կարող եմ ասել' ՍԴ նախագահի մասնակցությունը համահայկական ուղեւորությանը եւ նրա շփումները սփյուռքահայ մեր բարեկամների հետ շատ ավելի համակողմանի են դարձրել ՍԴ-ի որոշումը: Գագիկ Հարությունյանը հնարավորություն է ունեցել լսել նաեւ սփյուռքահայերին եւ ավելի համակողմանի մոտեցում ցուցաբերել:

- Դուք ասացիք, որ ՍԴ-ի որոշումը իրավական է եւ միաժամանակ ասում եք, որ Գագիկ Հարությունյանը նաեւ Սփյուռքին է լսել, նրանց կարծիքները հաշվի առել: Հակասություն չե՞ք տեսնում:

- Ես ասում եմ, որ իրավական գնահատական տալիս են ՀՀ Սահմանադրությանը համապատասխան, բայց քանի որ Համահայկական ուղեւորության ընթացքում մենք ցույց տվեցինք, որ խնդիր ունենք եւ գործ ունենք ոչ թե 3 միլիոն հայի, այլ 10 միլիոն հայի հետ, ապա Սփյուռքի կարծիքը կարեւոր է, սակայն քաղաքական եւ իրավական որոշում կայացնելը բացառապես ՀՀ-ի մենաշնորհն է:

- Ինչո՞ւ երեկ այդքան շատ ՀՀԿ-ականներ կային ՍԴ-ում: Որոշ ՀՅԴ-ականներ Ձեր կուսակիցների ներկայությունը գնահատեցին ճնշում ՍԴ-ի վրա:

- ՀՀԿ-ն որեւէ մեկի վրա ճնշում չի գործադրում: Մենք պարտավոր էինք այնտեղ լինել, որովհետեւ մենք բոլոր կարեւոր խնդիրների ժամանակ ներկա էինք լինում:

- Այդքան մե՞ծ թվով:

- Այդքան շատ չէինք: 65 հոգուց տասնհինգս էինք ներկա:

- Ինչպե՞ս եք գնահատում թիվ 10/12 ընտրական տեղամասում հունվարի 10-ի ընտրությունները:

- Թիվ 10/12 ընտրական տեղամասում ԱԺ լրացուցիչ ընտրություններում ՀՀԿ-ն թեկնածու չի առաջադրել եւ որեւէ մեկին չի պաշտպանել: Ես մանրամասն տեղյակ չեմ այդ ընտրություններին, սակայն ես հեռու եմ այն մտքից, որ մեր երկրում ընտրությունները մոտ են իդեալականին: Այստեղ մենք բոլորս խնդիր ունենք' եւ իշխանությունները, եւ ընդդիմությունը, եւ հասարակությունը:

- Հունվարի սկզբին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները պետք է ժամանեին Երեւան: Դուք որեւէ տեղեկատվություն չունեք նրանց այցի՞ց:

- Ես ԱԳՆ-ի խոսնակը չեմ, չգիտեմ երբ են գալու:

- Դուք շարունակո՞ւմ եք կապ չտեսնել ԼՂ հիմնախնդրի գործընթացի եւ հայ-թուրքական հարաբերությունների միջեւ:

- Մի բան պետք է հստակեցնել' Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունները եւ ԼՂ հակամարտությունը միմյանց հետ ուղղակի կապ չունեն: Դրա մասին բազմաթիվ անգամ խոսել է, թե Սերժ Սարգսյանը, այդ մասին նույնիսկ խոսել են ԱՄՆ-ի եւ ՌԴ-ի բարձրաստիճան ղեկավարները: Մյուս կողմից շատ լավ պետք է գիտակցենք տարածաշրջանային զարգացումները մեկը մյուս վրա չեն կարող չազդել: Ինչ վերաբերում է ԼՂ հիմնախնդրին, ապա մենք շահագրգռված ենք, որ գործընթացում առաջընթաց լինի, սակայն եթե որեւէ մեկը առաջընթաց ասելով' հայկական կողմից ցանկանում է միակողմանի զիջումներ կորզել, դա թող իրենց մտքից հանեն:

- Հունվարի 10-ի ընտրությունների ժամանակ բազմաթիվ բռնության դեպքեր արձանագրեցին, եւ ամենաակնառու Պետրոս Մակեյանի եւ նրա որդուն ծեծի ենթարկելու փաստն էր, որից հետո նրանց ծեծի ենթարկողները հայտնվեցին տուժողի կարգավիճակում: Սա ի՞նչ է նշանակում, Մակեյանի նկատմամբ իշխանությունները շարունակո՞ւմ են քաղաքական հետապնդումները:

- Իշխանությունները հետապնդման խնդիր չունեն: Վերջին տարիների ընթացքում իշխանությունները դա ցույց տվեցին, հումանիստական նկրտումներով համաներում անցկացրեցին: Մակեյանի եւ նրա որդու հետ կապված խնդրին ես չեմ ցանկանում իրավական խնդիր տալ, դրանով թող զբաղվեն իրավապահները: Անկախ նրանից, թե մեղավորը որ կողմից է, նա պետք է պատասխան տա:

- Մեր երկրում գնալով ընտրություններին մասնակցում է ընտրողների թիվը, այսինքն ընտրողն էլ ավելի է համոզվում, որ իր ձայնից ոչինչ կախված չէ: Սա իշխանությունների խնդիրը չէ՞:

- Շատ ժողովրդավարական երկրներում էլ ժողովրդի մասնակցությունը մեծ չի լինում: Կոնկրետ մեր երկրի հետ կապված' թիվ 10 ընտրատարածքում ընտրողների մասնակցությունից ես կարող եմ եզրակացություն անել, որ դա խոսում է Հայ Ազգային Կոնգրեսի ռեյտինգի նվազման մասին: Թիվ 10 ընտրատարածքը Երեւանի կենտրոնն է, որը մշտապես քաղաքականացված է եղել եւ բոլոր ընտրություններում ակտիվություն է ապահովել:

- Քարոզարշավը համընկավ տոնական օրերին, եւ իշխանությունները, որի մի մասն եք կազմում նաեւ դուք, ընտրությունների օրը հետաձգեցին' դեկտեմբերի 25-ի փոխարեն նշանակեցիք հունվարի 10-ին: Ձեր կարծիքով' դա իր ազդեցությունը չունեցա՞վ:

- Գիտեք ի՞նչ են ասում: Վատ պարողին ոտքերն են խանգարում: /Խմբ. -Հիշեցնենք, որ ժամանակին արտահայտությունը ավելի կոպտորոն օգտագործեց Ռոբերտ Քոչարյանը/:

- 2010թ. որոնք են լինելու ՀՀ իշխանությունների առաջնային խնդիրները:

- Մենք աշխատելու ենք համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը մեղմելու ուղղությամբ, մենք տեսանք, որ լուրջ խնդիրներ առաջացան եւ կառավարությանը հաջողվեց մեղմել դրանք: Կարեւոր է հայ-թուրքական հարաբերությունները, ԼՂ հիմնախնդիրը: Ամենակարեւորը, որ իշխանություն եւ ընդդիմության պայքարը լինի ավելի քաղաքակիրթ:

- Դա ումի՞ց է կախված:

- Բոլորից: Հրանտ Մաթեւոսյանն ասել է. «Մարդն անասունից տարբերվում է հիշողությամբ»: Եկեք լարենք մեր հիշողությունը եւ հիշենք, թե ով առաջինը հանդես եկավ ապաքաղաքական արտահայտություններով եւ լարեց իրավիճակը: Հիմա մենք բոլորս պետք է գոտիներս ձգենք եւ հասկանանք, որ մի նավի անդամ ենք եւ լինենք ավելի հանդուրժող:

- Այսինքն, ընդդիմություն պետք է աչք փակի՞ տեղի ունեցող գործընթացներ նկատմամբ, որպեսզի իրավիճակը չապակայունացվի:

- Ոչ, թող առողջ քննադատություն լինի:

- Ընդդիմությունը ձեզ առողջ չի՞ քննադատում:

- Լինում են նաեւ առողջ քննադատություններ, որոնք օգնում են իշխանություններին, սակայն շատ դեպքերում լինում են նիհիլիստական, մերժողական քննադատություն, որը հարիր չէ երիտասարդ Հայաստանին եւ հայ ժողովրդին: Որեւէ մեկն ամբողջ կյանքում իշխանություն կամ ընդդիմություն չի մնալու:

- Ձեզ համար անակնկալ չէ՞ր, երբ ՀՀԿ վերջին համագումարի ընթացքում Ազգային Միաբանության նախագահ Արտաշես Գեղամյանը հայտարարեց, որ վերջին տարիներին, երբ ժողովրդին առաջ իբրեւ ընդդիմադիր էր ներկայանում, պաշտպանել է Սերժ Սարգսյանին, այն դեպքում, երբ Սերժ Սարգսյանը նրան դատարկ դհոլ անվանեց:

- Ես չեմ ցանկանում մեկնաբանել Արտաշես Գեղամյանի հայտարարությունները:

- Ես ընդամենը ցանկանում եմ ճշտել, Դա ձեզ, ՀՀԿ-ի համար անակնկալ չէ՞ր: Դուք գիտեի՞ք, զգում էի՞ք, որ հոգու խորքում պարոն Գեղամյանը Սերժ Սարգսյանին է պաշտպանում: Դուք հավատացի՞ք Գեղամյանին:

- Քաղաքականության մեջ զգայարաններով չեն առաջնորդում: Ես հավատում եմ Աստծուն:

Հարցազրույցը վարեց Վիկտորյա Աբրահամյանը