Օրենք` իշխանությունը պահելու համար
Հարցազրույց ՀՀ ՆԳ նախկին նախարար, «Հանրապետություն» կուսակցության քաղաքական խորհրդի անդամ Սուրեն Աբրահամյանի հետ:
-Պարոն Աբրահամյան, խորհրդարանն առաջին ընթերցմամբ ընդունեց «Արտակարգ դրության իրավական ռեժիմ սահմանելու մասին» օրենքի նախագիծը: Ինչպե՞ս եք գնահատում այն, եւ կարծում եք այսօր կար նման օրենք ընդունելու անհրաժեշտություն:
-Երբեւիցե օրենքն ընդունելու խնդրին պետք է անդրադառնայինք, հատկապես հաշվի առնելով մեր դառը փորձը, երբ Ռոբերտ Քոչարյանը Սահմանադրությունը բացահայտ խախտելով՝ արտակարգ դրություն մտցրեց եւ դրան հետեւեց մարտի 1-ի սպանդը: Այդ առումով, ուզում եմ ասել, որ այն հասարակությանը, որը տեսել է մարտի 1 եւ հասկացել է, թե հայ իշխանավորը աթոռը պահելու համար ինչպես կարող է սեփական ժողովրդին սառնասրտորեն գնդակահարել, այս օրենքը ընդունելու համար պետք է նախապատրաաստել: Այլապես անգամ դեռեւս ոչ մի բանով չարատավորված արդարադատության նախարարի շուրթերից անգամ օրինագիծն ընդունվեց սվիններով:
-Կմանրամասնեք' ինչո՞ւ:
-Որովհետեւ օրենքի ընդունման ողջ տրամաբանությունը հետեւյալն է. կոծկել նախկին սխալները, պատրաստվել ապագա ընտրություններին: Սա զուտ կազմակերպչական առումով: Իսկ քաղաքական եւ մասնագիտական առումով այդ օրենքը շատ խոցելի տեղեր ունի: Ես, ցավոք, թռուցիկ լսեցի օրինագիծը ներկայացնող բարետես արտաքինով, խաղացող աչքերով արդարադատության փոխնախարարին, բայց նրա պատասխանները ոչ մի քննատադության չէին դիմանում:
-Հատկապես ո՞ր դրույթը:
-Սովորաբար զանգվածային միջոցառումների հասարակական կարգը պահպանող ուժերը անցնում են լուրջ մասնագիտական պատրաստվածություն' օրենքների պահպանության, հոգեբանական, մանկավարժական եւ այլն:
Երբ հարց տվեցին, որ բանակային ստորաբաժանումները, ցավոք, նման պատրաստվածություն չունեն, նա ժպիտը դեմքին ասաց. «Դա խնդիր չի, ու եթե ես չեմ սխալվում, այդ կարգի ստորաբաժանումներ մենք ունենք»: Բացահայտ սուտ: Ավելին ասեմ, մարտի 1-ի իրադարձությունների ժամանակ, այն ժամանակվա ներքին զորքերի պաշտոնատար անձինք, ինչպես նաեւ ոստիկանության բարձրաստիճան սպաներ տարրական գիտելիքներ չունեին մասսայական միջոցառումների հետ կապված' հատկապես ուժային միջոցառումներ անցկացնելու մասին: էլ ուր մնաց թե բանակային ստորաբաժանումները: Եվ վերջին հաշվով, ես չեմ դադարում ամեն անգամ այդ օրինակը կրկնելուց, հիշում եք, որ 2003 թվականին զանգվածային միջոցառումների հետ կապված իշխանությունները սկսվեց ոստիկանության աշխատակցին զազրախոսելու համար համատարած վարչական կալանքներ կիրառելու արատավոր պրակտիկան. այն ժամանակ միայն 440 հոգու մեր' «Հանրապետություն» կուսակցությունից 15 օրվա վարչական կալանքի ենթարկեցին, հետո եվրոպական կառույցների ճնշման տակ ազատ արձակեցին ու փոխեցին օրենքը: Հետագայում գնահատվեց մի քայլ առաջ: Իմիջիայլոց, էս երկրի տունը քանդում է եվրոպական այդ կասկածելի գնահատականը' «մի քայլ առաջ»-ը: Դրանից հետո, 2007-2008 թվականի դեպքերի ժամանակ արդեն ոչ թե ոստիկանին զազրախոսելու համար էին ընդդիմության ակտիվիստներին տանում, այլ ոստիկանին «հրելու», եւ այդ շինծու մեղադրանքով, արդեն քրեական պատասխանատվության էին ենթարկում. հարյուրավոր մարդկանց բանտերը լցրեցին հիմա էլ այդ շինծու մեղադրանքներով' շատ ավելի սոսկալի եւ դաժան մոտեցում քաղաքական ընդդիմախոսների նկատմամբ: Այսինքն, ոչինչ բացարձակապես չփոխվեց, ընդամենը խնդիրը մեկն էր, իշխանությունը պահելու արատավոր սովորույթ:
-Ուզում եք ասել, հիմա էլ այս օրինագծի ընդունման խնդիրն ու նպատակը նույն է' պահել իշխանությունը:
-Միանշանակ, գոնե ես համոզված եմ, որ վաղը մյուս օրը հանրությունը բողոքի նոր ձեւ է դրսեւորելու: 2008 թվականի մարտի 1-ի դեպքերը հիշեք, ամբողջ հանրությունը' հարյուր հազարավոր մարդիկ, մի մարդու նման կանգնեցին, ամեն ինչ իրենց ճանապարհին կործանելու մոլուցքը ընդդիմությանը մի կերպ հաջողվեց զսպել, դա ինքնաբուխ պոռթկում էր: Եվ չի բացառվում, որ այս անգամ ավելի սաստիկ լինի այդ պոռթկումը, եւ ոչ մի իշխանություն չի դիմանա այդ պոռթկմանը, հատկապես արաբական հեղափոխությունների ֆոնի վրա: Եվ հիմա իրենք իրենց ապահովագրելու համար են այս օրենքը ընդունում:
-Պարոն Աբրահամյան, իսկ բանակի օգտագործման դրույթը, ըստ Ձեզ, արդարացված է, հատկապես, եթե այն հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 8.2 հոդվածին:
-Գիտեք, դրա մասին այնքան են խոսում, ես աշխատում եմ այդ մի կողմ դնել, որովհետեւ անզեն աչքով նկատելի է, որ խախտում կա:
-Բայց դուք ինչպե՞ս եք կարծում' բանակն արտակարգ դրության պայմաններում պետք է երբեմն կիրառել, թե ոչ:
-Որոշակի դեպքերում բանակի միջամտությունը անհրաժեշտ է:
-Օրինակ ո՞ր դեպքերում:
-Օրինակ, երբ երկրի սահմանադրական կարգը հեղաշրջման, զինված խմբավորումների պարագոյւմ վտանգվում է: Այդ դեպքում միջամտությունը անհրաժեշտ է:
-Ասենք, 1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ին ճի՞շտ էր բանակը մայրաքաղաք մտցնելը:
-Իհարկե: Երբ գլխատված էր երկրի ողջ քաղաքական վերնախավը: Փառք Աստծո, որ դրանից հետո ամեն ինչ նորմալ վերջացավ, իհարկե բանակի միջամտություն անհրաժեշտ էր: Բայց դա այնքան նուրբ բան է, մի մարդու հույսին թողելու բան չէ, անգամ եթե այդ մեկ մարդը հանրապետության նախագահն է:
-Իսկ չե՞ք կարծում, որ բանակը ներքին խնդիրներին միջամտելու վերաբերյալ դրույթը կարող է հարկ եղած դեպքում շահարկվել, ասենք 100 հոգի հավաքվի հանրահավաքի եւ իշխանությունը որոշի, թե սահմանադրական կարգին վտանգ է սպառնում:
-Դա այնքան տարողունակ թեմա է։ ՀՀԿ-ն այդ օրենքը ընդունելուց իրեն պետք է ընդդիմության դերում պատկերացներ՝ երկրի ապագան աչքի առաջ ունենալով: Այսինքն, այս հարցում, առանց հասարակական լայն քննարկումների, առանց կուսակցությունների հետ քննարկումների չպետք է օրենք ընդունվեր, հասարակությունը պետք է մարսեր, որ իր համար ընդունելի լիներ այդ օրենքը:
Զրուցեց Դիանա Մարկոսյանը
